|

W
1905 roku na zlecenie starosty ełckiego Carla Suermondta powstał
projekt budowy linii wąskotorowej o prześwicie 1000mm poprzedzony
analizą geologiczną, klimatyczną, gospodarczą i wojskową.
Linia
miała prowadzić z Ełku, pokonując rzekę Ełk, przesmykiem pomiędzy
jeziorami: Ełckim i Selment Wielki, dalej pomiędzy Selmentem Wielkim a
Regielnickim przez Regielnicę i Kałęczyny do Lasek Małych. Tutaj linia
rozdzielała się. Jedna trasa prowadziła przez Sypitki, Pisanicę i
Kalinowo do granicznego Turowa. Druga natomiast do wsi Zawady Tworki
nad jeziorem Rajgrodzkim. Władze kolejowe w Królewcu i Berlinie po
uzgodnieniu projektu powołały w 1906 roku towarzystwo akcyjne budowy
wąskotorowej ełckiej kolei dojazdowej - "Lycker Kleinbahn
Aktiengesellschaft". Do budowy rada nadzorcza spółki zatrudniła
berlińską firmę "Lenz und Co", natomiast materiały nawierzchniowe
zamówiono w koncernie Kruppa. Linię budowano w latach 1910 -1913 metodą
kroczącą, a więc stosunkowo wolną, ze względu na duży zakres robót
ziemnych i budowę obiektów inżynieryjnych.
Uroczyste
otwarcie
ruchu na trasie Ełk - Laski - Borzymy i odgałęzieniu Laski - Zawady
Tworki odbyło się 23 października 1913 r. Odcinek z Borzym do Turowa
przekazano do eksploatacji 1 grudnia 1915 r.- już po wyparciu Rosjan z
Prus Wschodnich. Linię obsługiwały 4 dwuosiowe parowozy „tendrzaki”
firmy LokomotiVfabrik Arnold Jung z Jungenthal oraz 42 wagony w tym 2
pocztowo – bagażowe i 5 osobowych.
W pierwszych
miesiącach I
wojny światowej wojska rosyjskie zdewastowały kolej i wywiozły w głąb
Rosji parowozy i wagony. Zniszczenia wojenne usuwano pięć lat, normalne
kursowanie pociągów przywrócono 5 października 1918r. W 1938 roku
kolej przewiozła 29026 ton towarów i 54837 pasażerów.
W końcu II
wojny światowej, podczas ofensywy styczniowej wojsk radzieckich w 1945
r. kolej została ponownie zniszczona. Jednak szczęśliwie ocalały
wszystkie parowozy. W 1951 roku dokonano zmiany szerokości toru na 750
mm. Po wymianie parowozów i wagonów na nową szerokość toru, trakcja
parowa utrzymała się do 1968 roku, po czym zastąpiono ją lokomotywami
spalinowymi Lyd. W 1995 roku wprowadzono tzw. tramwaje szynowe do
obsługi pociągów rozkładowych.
Kolej ełcka
miała zawsze duże
powodzenie wśród podróżnych, bywały przypadki, że nie wszyscy chętni
mogli wejść do pociągu. Z usług mazurskiej ciuchci skorzystały 228.282
osoby. Niestety, wpływy za przewozy pokryły wydatki zaledwie w kilku
procentach. W październiku 1991 roku zmniejszono liczbę pociągów. W
kwietniu 1992 r. zawieszono ich kursowanie w dni świąteczne. Rentowność
kolei spadła jeszcze bardziej.
W tym czasie
historyczną wartość
Ełckiej Kolei Dojazdowej dostrzegł Wojewódzki Konserwator Zabytków w
Suwałkach. Wpisał ją w całości do swojego rejestru pod numerem A - 847.
Na wdzięki ciuchci nie pozostali też obojętni członkowie Stowarzyszenia
Miłośników Ełckiej Kolei Wąskotorowej i Trakcji Parowej w Ełku oraz
pracownicy Ełckiej Kolei Dojazdowej, którzy zorganizowali w poczekalni
ełckiego dworca
wąskotorowego ekspozycję pamiątek dotyczących dróg żelaznych, w tym
także ełckiego węzła kolejowego.
Oferta kolejki
wąskotorowej
promująca nowe formy turystyki oraz dobry klimat wokół niej zaowocował
przyznaniem w 1997r. nagrody w konkursie "Przebiśnieg". To prestiżowe
wyróżnienie, nazywane często "turystycznym oscarem" było przyznane
przez Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki, wspólnie z Polską Agencją
Promocji Turystyki i Polską Agencją Rozwoju Turystyki.
W
ostatnich latach Ełcka Kolej Dojazdowa przeżywała bardzo poważny kryzys
finansowy. Z tego powodu, na początku 2001 roku Przedsiębiorstwo PKP
podjęło decyzję o likwidacji ełckiej „wąskotorówki”. Od tego czasu
Urząd Miasta w Ełku podjął usilne starania o przejęcie jej do
prowadzenia. Starania te zakończyły się sukcesem. 1 stycznia 2002 roku
Urząd Miasta przejętą przez siebie Ełcką Kolej Dojazdową powierzył do
prowadzenia Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w Ełku, nadając jej
nazwę EŁCKA KOLEJ WĄSKOTOROWA.
Miejski
Ośrodek Sportu i
Rekreacji w Ełku, a dokładnie EŁCKA KOLEJ WĄSKOTOROWA będzie prowadziła
jedynie przewozy turystyczne. W celu pozyskania jak największego grona
turystów przygotowano ciekawą ofertę turystyczną dotyczącą wycieczek
kolejowych połączonych z wieloma atrakcjami, np.: spływy kajakowe,
rajdy rowerowe, wycieczki piesze, przejażdżki konne oraz bryczką,
kuligi. Ponadto będzie można zobaczyć Muzeum Kolejnictwa, skansen i
okoliczne zabytki, jak także inscenizacje historyczne. Nie zabraknie
również biesiady przy ognisku z muzyką ludową oraz spaceru po lesie i
brzegiem jeziora.
Wszystkie te
atrakcje tworzą unikatową ofertę
przenoszącą turystę w burzliwy świat zawieruchy międzywojennej. Jest to
oferta, która wspaniale edukuje, bawi i oddaje w objęcia nostalgii.
Niespieszna
podróż do świata historii Mazur i kolejnictwa gwiżdżącą i posapującą,
spowitą obłokami dymu lokomotywą „pod parą” przeniesie podróżnych w
burzliwe czasy pogranicza, gdzie od stuleci ścierały się różne żywioły
narodowościowe i wyznaniowe. Malownicza trasa kolei jest niemym
świadkiem tych wydarzeń.
|
|